Hakan Kaplan 
ABD ile İran arasında gerçekleşen iki haftalık ateşkese giden süreçte en önemli dönüm noktasının, İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in müzakereci ekibe verdiği “anlaşın” talimatı olduğu belirlendi. 8 Nisan 2026’da, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için belirlediği sürenin sona ermesine yaklaşırken Tahran yönetiminin iki haftalık ateşkesi kabul etmesi, uluslararası alanda önemli bir rahatlama sağladı. Uzun bir süre boyunca müzakerelere kapalı kalan İran’ın bu yeni tutumunun arka planında neler olduğuna dair bilgiler gün yüzüne çıkmaya başladı.
Amerikan haber sitesi Axios’a göre, İran’ın tutumundaki değişimin en önemli nedeni, ülkenin yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in sürece doğrudan müdahale etmesi oldu.
**Pazarlık Masasında Gergin Başlangıç**
ABD ile İran arasında pazartesi günü yapılan ilk temaslar oldukça gergin geçti. ABD’nin Orta Doğu Temsilcisi Steve Witkoff, İran’ın sunduğu 10 maddelik karşı teklifi “felaket” olarak nitelendirdi. Gün boyunca Pakistanlı arabulucular, Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında taslak metinleri taşıdı. Türkiye ve Mısır’daki diplomatik çabaların da etkisiyle gece saatlerinde iki haftalık ateşkes için ortak bir çerçeve oluşturuldu. Kararın kesinleşmesi için gözler İran liderliğine çevrildi.
**Kırılma Noktası: Hamaney’in Talimatı**
Güvenlik sebeplerinden dolayı iletişimini çoğunlukla dolaylı kanallarla sürdüren Mücteba Hamaney’in, müzakerelere son iki günde doğrudan katıldığı belirtiliyor. Axios’a konuşan kaynaklar, Hamaney’in müzakerecilere verdiği “anlaşın” talimatının sürecin en kritik aşaması olduğunu ifade etti. Bölgedeki bir kaynak, “Eğer o yeşil ışığı yakmasaydı, anlaşma olmazdı” sözleriyle bu durumu özetledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin de müzakereleri yürütmede ve Devrim Muhafızları’nı ikna etmede önemli bir rol oynadığı kaydedildi. Ayrıca, Çin’in de İran’a çıkış yolu bulması yönünde telkinde bulunduğu bildirildi.
**Müzakere Masasından Kalkma İddiaları Yanlış Çıktı**
Trump’ın “Bir medeniyet bu gece ölecek” şeklindeki sert açıklamasının ardından bazı medya organları, İran’ın müzakerelerden çekildiğini öne sürdü. Ancak görüşmelere yakın kaynaklar bu iddiaları yalanlayarak sürecin ilerlediğini belirtti. Aynı saatlerde Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ateşkes şartlarını sosyal medya üzerinden paylaşarak taraflara çağrıda bulundu.
**Trump’tan Önemli Telefon Görüşmeleri**
Trump, ateşkesi duyurmadan önce İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bir telefon görüşmesi yaparak anlaşmanın şartlarına uyulacağı konusunda güvence aldı. Ardından Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir ile görüşerek süreci sonuca taşıdı. Trump’ın açıklamasından kısa bir süre sonra ABD ordusuna operasyonları durdurma talimatı verildi.
**Gözler 10 Nisan’daki Müzakerelerde**
Taraflar, Pakistan’da yapılacak yeni müzakerelere hazırlanıyor. ABD heyetinin Başkan Yardımcısı Vance’in liderlik etmesi bekleniyor ve bu görüşmelerin sürecin seyrini belirleyeceği ifade ediliyor. İsrailli bir yetkili, Netanyahu’nun İran’ın nükleer programı ve balistik füze faaliyetlerine ilişkin ABD’den güvence aldığını ileri sürdü. Ancak taraflar arasında derin görüş ayrılıkları nedeniyle sürecin kırılganlığını koruduğu ve çatışmaların yeniden başlaması olasılığının hâlâ masada olduğu belirtiliyor.
